Różne twarze abstrakcji

 

Abstrakcja jako nurt malarski wykształciła mnóstwo rozwiązań formalnych. Obok rozmaitych estetyk, które wyewoluowały z obszaru geometrycznych przedstawień niefiguralnych, abstrakcja obfituje również w liczne koncepcje malarstwa niegeometrycznego. Obecnie trudno precyzyjnie kategoryzować powstałe w obrębie sztuki nieprzedstawiającej nurty. Jest ich bardzo dużo, natomiast część dotyczy twórczości wyłącznie jednego artysty, który skonstruował unikatowy język malarski. O tym, jak szerokie spektrum działalności wizualnej obejmuje pojęcie abstrakcji świadczy fakt, że nierzadko sztuka reprezentująca rozległy obszar malarstwa nieprzedstawiającego, skrajnie się od siebie różni. Zjawisko to z łatwością prześledzić można na przykładzie twórczości artystów abstrakcyjnych, reprezentowanych przez galerię Limited Edition – Jadwigi Maj, Aleksandry De Sa' oraz Paula Bika.


Wydaje się, że najbardziej charakterystyczną spośród cech malarstwa Jadwigi Maj jest umiejętność łączenia ze sobą sprzeczności - delikatności i ekspresji, zdyscyplinowania i swobody, chaotyczności i logiki. Zestawiając na jednym płótnie elementy ze świata przyrody z komponentami uniwersum nauki i technologii, artystka ujawnia tak naprawdę bogactwo zależności istniejących pomiędzy tymi dwoma, zupełnie odmiennymi sferami. Podkreśla je nie tylko samą treścią dzieł, ale także ich wielowarstwową kompozycją, w obrębie której często nieokreślone formy, zarówno te zaczerpnięte z natury, jak i te, będące wytworem wyobraźni artystki, są sukcesywnie nanoszone na powierzchnię obrazu. Istotna w procesie twórczym Maj jest również faktura, której dynamizm neutralizuje spokój i harmonię ulokowaną w stosowanych przez malarkę wąskich gamach barwnych. Bardzo trudno jednoznacznie skategoryzować twórczość abstrakcjonistki. W jej artystycznych poszukiwaniach wyraźnie dostrzec można wpływy kubizmu i ekspresjonizmu, ale także na przykład malarstwa materii spod znaku Grupy Krakowskiej. Najbardziej słuszne wydaje się jednak stwierdzenie, że Maj zdołała wykształcić swój własny, unikatowy, wizualny język komunikowania odbiorcy o relacjach istniejących na linii świat natury – świat nauki.


Z kolei prace Aleksandry De Sa' stanowią wizualną próbę przedstawienia tego, co względem siebie przeciwstawne. Stąd też wynika ich minimalizm kolorystyczny, a zarazem kontrastowość użytej palety. Przenikanie się sprzeczności artystka prezentuje zarówno – w sposób bezpośredni - na płaszczyźnie treści, dosadnie zderzając ze sobą dwie barwy, jak i w sferze formalnej poprzez stopniowe nakładanie wielu warstw farby. Jednocześnie jednak De Sa' konfrontuje świat natury, reprezentowany poprzez wyrazistość użytych, zaczerpniętych wprost z przyrody kolorów ze światem architektury poprzez wdrażanie w obręb płótna warstwowych rozwiązań formalnych. W malarstwie artystki dostrzec można wpływy rozmaitych nurtów abstrakcji. Słuszne jednak wydaje się nazwanie twórczości De Sa' efektem kompilacji inspiracji minimalizmem, malarstwem materii oraz prądem color fields painting.


Główny temat reliefowego malarstwa Paula Bika stanowi natomiast poszukiwanie idealnej harmonii przy użyciu ściśle logicznego, matematycznego języka, objawiającego się w geometrycznych strukturach i kompozycyjnej symetrii. Artysta sięga w tym celu po syntetyczne formy, naklejane warstwowo na powierzchnię płótna, tworząc w ten sposób, pełne ładu, ascetyczne i wysublimowane układy. Wklęsłe i wypukłe koła, prostokąty i kształty poprowadzone łagodną, zaokrągloną linią, ze względu na swój trójwymiarowy charakter budują wrażenie zamkniętej w ramie obrazu płaskorzeźby. Budowaniu poczucia wyciszenia i harmonii podczas obcowania z dziełami twórcy sprzyja również stosowana przez niego niezwykle oszczędna paleta barwna. Malarskie reliefy Bika utrzymane są w jednolitych odcieniach bądź monochromach urozmaiconych mocnym akcentem kolorystycznym. Choć jego prace jednoznacznie wskazują na inspirację abstrakcją geometryczną, ich strukturalny charakter zdradza wyraźną fascynację autora architekturą, Ze względu na praktykowane przez artystę w swoich eksperymentach twórczych przełamywanie płaszczyzny malarskiej, w Biku można upatrywać współczesnego kontynuatora koncepcji spacjalizmu - powstałego w latach 40. XX wieku prądu w sztuce, powołanego do życia przez włoskiego malarza i rzeźbiarza, Lucio Fontanę.


Choć twórczość trojga wspomnianych artystów należy do tego samego nurtu sztuki – malarstwa niefiguratywnego – jest ona od siebie diametralnie różna. Fakt ten udowadnia, jak szerokie jest w istocie pojęcie abstrakcji i jak rozmaite rozwiązania (czy to tematyczne, kompozycyjne czy warsztatowe) może w sobie zawierać. Mimo wyraźnie odmiennej specyfiki dzieł Jadwigi Maj, Aleksandry De Sa' oraz Paula Bika, w działalności trojga artystów można zaobserwować pewne analogie. W tym przypadku jest to zamiłowanie do, mimo że realizowanej rozmaitymi technikami, warstwowej konstrukcji dzieła.